Για την εκδήλωση που έγινε στη Χώρα Αμοργού….

Κείμενο – Φωτογραφίες Βλάσης Αγτζίδης

Μπορεί ο Όμηρος τον χαρακτηρισμό «Ανεμόεσσα» (ἠνεμόεσσα)* να τον έδωσε στην Κάρπαθο, όμως όταν βρίσκεσαι στη Χώρα της Αμοργού νοιώθεις ότι ταιριάζει απολύτως και στο όμορφο αυτό νησί των Κυκλάδων.

Στη Χώρα βρέθηκα στις 10 Ιουλίου, προσκαλεσμένος από τον   Σύλλογο Πολιτισμού και Τέχνης «Σημωνίδης». Στην εκδήλωση παρουσίασα το θέμα: «Οι γενοκτονίες στην Ανατολή και οι πολιτικές ευθύνες για τη Μικρασιατική Καταστροφή». Στην αρχή μου φάνηκε παράδοξο να διοργανώνεται μια τέτοια εκδήλωση σε μια εποχή που οι περισσότεροι κάτοικοι απασχολούνται πλήρως με τις υπηρεσίες τουρισμού, οι οποίες αποτελούν και  έναν από τους βασικούς πόρους του νησιού. Όμως η μεγάλη συμμετοχή  στην εκδήλωση, το αμείωτο ενδιαφέρον, όπως και οι εύστοχες παρατηρήσεις και ερωτήσεις που ακολούθησαν, απέδειξαν ότι υπάρχει ένα κοινό ενημερωμένο -ψαγμένο όπως θα λέγαμε σήμερα- βαθύτατα προβληματισμένο, που αναζητά κάθε πηγή γνώσης.

DSCN0477

Εκτός από το μεγάλης σημασίας φαινόμενο της ύπαρξης ενός ενημερωμένου κοινού, η Αμοργός συνδέεται με τη Μικρά Ασία και τα γεγονότα που συνέβησαν εκεί και με πιο άμεσους τρόπους. Κατ’ αρχάς η καταγωγή των Αμοργιανών είναι ιωνική. Το νησί από την αρχαιότητα υπήρξε μια γέφυρα μεταξύ της Μικράς Ασίας και της ηπειρωτικής Ελλάδας. Επίσης, ήταν και τόπος καταφυγής αριστοκρατικών βυζαντινών οικογενειών μετά από τις ήττες και τις συρρικνώσεις που υπήρξαν ως απότοκο της ογουζικής τουρκομανικής εισβολής στη Μικρά Ασία, από την οποία εισβολή προέρχονταν οι Σελτζούκοι και αργότερα οι Οθωμανοί. Απόδειξη αυτής της κίνησης είναι η εγκατάσταση στην Αμοργό ενός κλάδου μιας μεγάλης βυζαντινής οικογένειας εκ Πόντου, των Γαβράδων, οι απόγονοι των οποίων εξακολουθούν να κατοικούν στο νησί. Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι οι Γαβράδες είναι η μοναδική ελληνική μεσαιωνική οικογένεια που επιβιώνει έως και σήμερα. Οι απόγονοι έχουν δημιουργήσει  επίσης και το Σύλλογο των απανταχού Γαβράδων «Ο Άγιος Θεόδωρος Γαβράς».

Η Αμοργός, από τη ρωμαϊκή εποχή θα αποτελέσει τόπο εξορίας των πολιτικών αντιπάλων της εκάστοτε εξουσίας. Τον ίδιο ρόλο θα συνεχίσει να έχει και στην δεκαετία του ’30, όταν ο Μεταξάς θα εξορίσει στα νησιά του Αιγαίου τους κομμουνιστές -και όχι μόνο- αντιπάλους του.

Με τη Μικρασιατική Καταστροφή  κάποιοι πρόσφυγες θα βρουν καταφύγιο στο νησί, το οποίο πλήρωσε μεγάλο φόρο αίματος στη Μικρασιατική Εκστρατεία (1919-1922). Μόνο από τη Χώρα  έχασαν τη ζωή τους 16 στρατιώτες κατά την εκστρατεία αυτή.

DSCN0467

Η εισήγηση δομήθηκε σε δύο βασικά μέρη.

Το πρώτο περιλάμβανε την παρουσίαση του ιστορικού πλαισίου μέσα στο οποίο διεκδικήθηκε η επίλυση του εθνικού ζητήματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στο πλαίσιο των μεταπολεμικών διευθετήσεων.

Το δεύτερο αφορούσε τις ενδογενείς αδυναμίες του ελληνικού παράγοντα (διχασμός, απουσία ενιαίας στρατηγικής αντίληψης, απόρριψη των Ελλήνων της Ανατολής από τις ελλαδικές ελίτ) και τον σε μεγάλο βαθμό καθορισμό της εξέλιξης απ΄τις αδυναμίες αυτές….

Μετά την εισήγηση παρουσιάστηκε ένα σχετικό φωτογραφικό υλικό με τον αντίστοιχο σχολιασμό. Σημαντικές ήταν οι παρεμβάσεις του μητροπολίτη και του δήμαρχου της Αμοργού (Νικ. Φωστιέρης), με τον οποίο μας συνέδεε μια παλιότερη γνωριμία από το μακρυνό 1993, όταν  ως ναύαρχος τότε υπήρξε ο οργανωτής της επιχείρησης απεγκλωβισμού των Ελλήνων της Αμπχαζίας από τον σκληρό εκείνο πόλεμο του Καυκάσου. Αλλά για το θέμα αυτό που μου το θύμισε η εκδήλωση της Αμοργού θα αναφερθώ σε επόμενη ανάρτηση…  όπως και για την εξαιρετική Μονή της Χοζοβιώτισσας.

DSCN0479

Ο δήμαρχος της Αμοργού Νικ. Φωστιέρης κατά τον χαιρετισμό του, όπου αναφέρθηκε και στην εμπειρία  της επιχείρησης «Χρυσομαλλο Δέρας» του Αυγούστου του 1993 

DSCN0491

Από αριστερά: Ο Περικλής Γρίσπος, πρόεδρος του Σημωνίδη, εγώ, ο Νικόλαος Φωστιέρης, δήμαρχος Αμοργού και ο πατήρ Θεόφιλος (μοναχός στη Χοζοβιώτισσα, από το χωριό Τούμπα του Κιλκίς με ανατολικοθρακική καταγωγή)

Μετά την εκδήλωση και με παραίνεση του πατρός Θεοφίλου καταλήξαμε στην ταβέρνα του Πάρβα («Στη δυτική είσοδο της Χώρας της Αμοργού βρίσκεται το μικρό καφενείο του Πάρβα«) για οινοποσία και τις κλασικές συζητήσεις που λαμβάνουν χώρα μετά από κάθε εκδήλωση. Και εκεί βρεθήκαμε σε ένα εντυπωσιακό θέαμα. Μια παρέα έφηβων Γαλλόπουλων, βαμμένα με τα εθνικά τους χρώματα, είχαν μετατρέψει σε αρένα γηπέδου τη φιλόξενη ταβέρνα παρακολουθώντας τον αγώνα Γαλλία-Πορτογαλία. Να κάποιες χαρακτηριστικές φωτογραφίες:

DSCN0495

DSCN0501

DSCN0495-1

Στην παρακάτω φωτογραφία, ένα στιγμιότυπο από τη μικρή μας παρέα που συνέχισε απτόητη τις συζητήσεις εν μέσω θριαμβευτικών γηπεδικών κραυγών αλλά και θρήνων που συνόδευσαν το αποτέλεσμα του αγώνα:

DSCN0498

——————————————————————

(*) «...Κνίδος αἰπεινὴ καὶ Κάρπαθος ἠνεμόεσσα

Νάξος τ’ ἠδὲ Πάρος Ῥήναιά τε πετρήεσσα.

[Ομηρικοί Ύμνοι, Εἲς Ἀπόλλωνα Δήλιον]

DSCN0289

Απάντηση